Een WEG door armoede en corruptie…

Na 9 maanden, als rijke westerling, omringd door armoede in een ruraal en onderontwikkeld gebied in Ghana leven, heb ik veel nieuwe dingen geleerd. Maar ik leer ook, voor mij al bekende dingen, vanuit een andere invalshoek te benaderen en in een ander perspectief te plaatsen. Hierdoor wordt ik me ook meer bewust van bepaalde dingen. Bijvoorbeeld van hoe bevoorrecht wij in het Westen zijn ten opzichte van de overgrote meerderheid in de rest van de wereld en nog meer dat we dat eigenlijk helemaal niet goed beseffen. Ik spreek in de ‘wij’-vorm, omdat ik daar natuurlijk ook vandaan kom en ook geen uitzondering op ben! Natuurlijk zien we genoeg armoede en ellende op t.v. en lezen we over slechte leefomstandigheden van mensen in andere landen, maar het blijft vaak ‘een ver van ons bed show’, zolang we het zelf niet meemaken, ervaren of naast ons zien. Omringd door welvaart en in onze individualistische consumptiemaatschappij zijn mensen nu eenmaal (graag) met zichzelf bezig en hebben hier ook genoeg aan om te kunnen overleven. Alle ellende op t.v. en in de krant leggen we weer naast ons neer en we gaan weer verder met ons eigen leven…. wat op zich ook wel logisch en begrijpelijk is. Maar, we kijken dus liever niet ECHT verder dan onze landgrenzen, want aan onze eigen situatie blijft ook altijd genoeg te verbeteren en niet te vergeten, over te klagen. Zijn we wel zo ‘sociaal betrokken’ als we zeggen dat we zijn? Als ik het vergelijk met de mensen hier, die MET en VOOR elkaar leven (alles wordt gedeeld en wordt gezien als gemeenschappelijk bezit), omdat ze elkaar nodig hebben, dan zouden wij hier nog heel veel van kunnen leren! De economische crisis, die vooral het rijke Westen treft, zou hier misschien weer verandering in kunnen brengen, als mensen het zelf echt minder krijgen en weer afhankelijker worden van elkaar. Erg vervelend ja, maar de positieve kant hiervan zal hopelijk zijn dat mensen zich weer meer een eenheid gaan voelen in 1 wereld, waar we allemaal deel van uitmaken en verantwoordelijk voor zijn en waar we ons echt bekommeren en zorg dragen voor onze medemens…. In de buurt en over de landsgrenzen!

Het contrast tussen Ghana (arm Afrika) en Nederland (het rijke Westen) is dus overduidelijk GROOT. ‘Maar is er ook middenweg hiertussen?’

In Nederland zal niemand zeggen dat ik rijk ben, eerder het tegenovergestelde, want als je na het ‘arme’ studentenleven met een studieschuld en amper gewerkt hebt om te sparen, een jaar voor niks in het buitenland gaat werken, dan heb je ‘niks’, bouw je ‘niks’ op en heb je dus ‘niks’ als je terug komt. En dat klopt! Vanuit dit perspectief en in onze ogen ben ik dus ARM, nog armer dan een ‘arme’ student, maar dat zal ik pas weer gaan voelen en ervaren als ik voet zet op Nederlandse bodem, waar de prijzen me met een harde klap achterover doen vallen waarschijnlijk. Ik hoop maar dat ik daarna nog instaat ben om overeind te komen en rechtop verder kan lopen. 😉 Maar, dat zien we dan wel weer….

De grens tussen arm en rijk is ook zo relatief, aangezien ik me hier al die tijd al zo enorm RIJK voel! Niet alleen rijk in nieuwe ervaringen, maar ook letterlijk, dus t.a.v. geld. De definitie van arm en rijk moet je dus in perspectief zien, maar ik ga me langzamerhand toch steeds meer beseffen en realiseren dat ik ook ECHT rijk ben, aangezien ik heb het geluk en voorrecht heb gehad dat ik in Nederland ben geboren, waar de levensstandaard over het algemeen hoog ligt en dat betekent; de beschikbaarheid hebben over en toegang hebben tot allerlei voorzieningen en faciliteiten (medisch, educatie, technologie, infrastructuur etc.), die van grote invloed zijn op een mensenleven, omdat ze ontwikkeling mogelijk maken en bevorderen en waardoor keuzemogelijkheden worden gecreëerd. Dit lijkt voor ons zo vanzelfsprekend allemaal, maar dat is het dus niet, want een meerderheid van de wereldbevolking, heeft hier geen toegang tot, dus geen keuzemogelijkheid. De enige mogelijkheid die die mensen hebben is; acceptatie van de situatie waarin ze zitten. Dit klinkt misschien erg gemakkelijk en kort door de bocht, maar het is WAAR! Ik zie het hier met mijn eigen ogen gebeuren. Een moeilijke en vaak machteloze situatie, opzoek naar een uitweg door de armoede……

Dit definieert de armoede hier denk ik het beste, want het is niet zo dat ik elke dag mensen zie dood gaan van de honger of zie leven in zulke erbarmelijke, onhygiënische omstandigheden dat er ziektes uitbreken en mensen hier in bosjes aan bezwijken. Nee, gelukkig is de situatie voor de meeste mensen hier nog niet zo ernstig dat er elke dag geleden hoeft te worden en er een strijd geleverd moet worden tussen leven en dood. Of toch wel?? Want de toegang tot (medische) voorzieningen kan ook van cruciaal levensbelang zijn en dus van invloed op leven of dood! Laten we het erop houden dat het nog ‘armer’ en ‘slechter’ kan. Maar ik moet toegeven dat armoede ook heel snel went, net zoals luxe. Want ook al ben ik eraan gewend geraakt en zie ik het niet altijd meer, er is hier wel degelijk sprake van ARMOEDE in mijn directe omgeving en ik ben wel degelijk RIJK in vergelijking met de lage levensstandaard van de mensen hier! Ik zit er als ‘rijke blanke’ gewoon middenin, en daar wordt ik elke dag vaak genoeg aan herinnert door de mensen, die voor alles geld nodig hebben om te overleven en verder te komen. Helaas draait alles om GELD en is alles afhankelijk hiervan! Geld beïnvloedt, geeft macht en maakt verschil en de mens is slaaf van zijn eigen geld geworden, want iedereen moet er keihard voor werken, in niet altijd gunstige werkomstandigheden of met goede secundaire voorwaarden, zoals we die in Nederland hebben. Het mag dan ook duidelijk zijn dat ik niet zo blij ben met mijn nieuwe bijnaam hier; Mammie Money (grappig bedoeld)! Het benadrukt mijn machtige positie, want het is inderdaad zo dat ‘Money rules’, maar ik wil helemaal geen macht hebben over iemand! Maar of ik wil of niet, het is nu eenmaal de realiteit dat ik invloed uitoefen met ‘mijn’, beter gezegd ‘ons’ geld (meerdere sponsoren) en mensen hier afhankelijk van zijn. Leefde ik nog maar in de tijd van de ruilhandel, waarin alles nog beter en dus eerlijker was verdeeld en de mensen daardoor meer GELIJK waren aan elkaar!

Ondanks het feit dat ik (gemeten aan onze standaarden) hier een sober bestaan leef, zonder enige luxe of comfort (denk aan stromend water, t.v., meubilair, koelkast, magnetron of wasmachine en dagelijks hetzelfde eten en drinken, zonder uitgaansgelegenheid), is het ook wel logisch dat mensen je blanke huidskleur nog steeds definiëren als geld en rijkdom. Dit bevestiging ik namelijk ook, niet alleen met mijn donaties (geld en spullen) aan het project, maar vooral door de mogelijkheden en kansen, die ik heb. Bijvoorbeeld de mogelijkheid hier een jaar voor niks te kunnen wonen en werken en daarna weer terug te kunnen keren naar mijn thuisland, tussendoor te kunnen reizen en weekendjes weg te kunnen, wat anders te kunnen eten en drinken i.p.v. de dagelijkse kost en water, omdat ik dat lekker en leuk vind en ga zo maar door. Dus met name de mogelijkheden en de kansen, waar ik uit kan kiezen en die de mensen hier niet hebben, geven me niet alleen een het gevoel dat ik rijk ben, maar doen me ook beseffen en realiseren dat ik het ook echt ben! Geheel vanwege mijn afkomst, omdat ik in Nederland geboren ben, waar alles is geregeld en geen negatieve invloed van CORRUPTIE heerst. Want ik krijg ook steeds helderder voor ogen hoe dat een land echt naar de afgrond kan helpen. Ghana lijdt onder deze corruptie, wat funest is voor de economische groei en ontwikkeling en eerlijke verdeling in het land tegenwerkt! Al het geld wat er is, door zijn olie- en goudbronnen, diamanten, hout etc., blijft bij de rijke bovenklasse en bij de overheid in de steden hangen (de regering), die het geld op de eerste plaats (in eigen belang) aan status en aanzien uitgeeft, bijv. aan grote, dure auto’s en parlementsgebouwen, op de tweede plaats aan defensie, orde en controle (politie) in de stad en dan…. op de allerlaatste plaats aan educatie en sociale voorzieningen buiten de stad. Zelfs het geld voor ontwikkelingshulp bereikt voornamelijk de grotere steden, waar de ontwikkeling al in gang is gezet, in plaats van het armere platteland. De armsten worden dus aan hun lot overgelaten, wat weer geen eerlijke kansen biedt! De enige uitweg, die sommigen zien, is gaan werken voor die corrupte overheid, waar een zeker inkomen wordt gegarandeerd, maar waar ondertussen de werkomstandigheden en het salaris lang niet zo rooskleurig zijn, als van te voren wordt geschetst. Maar eenmaal binnen, kom je er ook niet zomaar weer weg en zit je er voor een paar jaar aan vast dus worden mensen gedwongen mee te werken, wat de corrupte manier van werken (geld wordt heel gemakkelijk en zichtbaar in eigen zak gestoken of achterover gedrukt!) weer in stand houdt. Degenen die dit weigeren, gaan een bittere tijd tegemoet (de eerste depressieve Ghanees, die ik heb ontmoet, was zo’n wanhopige politieagent zonder uitweg!) of worden door groepsdruk uiteindelijk toch meegesleurd. Dus weer geen keuze…. maar met name veel onrechtvaardigheid! ‘Waar is de uitweg??’

Er is niemand die invloed kan uitoefenen op zijn geboorteplaats dus je hebt de situatie, waar je ook terecht komt, maar te aanvaarden. Ik begin nu pas goed te begrijpen waarom de kinderen in het weeshuis, zichzelf ‘Beggers’(= bedelaars) noemen, want ‘A begger has no choice!’. Ze moeten namelijk alles in de situatie waarin ze zitten accepteren en hiermee zien te dealen door het beste ervan te maken. Ze hebben werkelijk geen enkele invloed en kunnen alleen maar bedelen (‘I beg, I beg!’, hoor je dan in je oor), wat ze dus afhankelijk maakt van de situatie waarin ze zich bevinden. “Waarom is de wereld zo oneerlijk verdeeld?”, vraag ik me dan af, want de meeste verdienen echt beter. Op z’n minst een kans!! Hier overleven alleen de sterksten (ik had het hier nooit overleefd als klein kind!) en de slimsten. Degenen onder hen, die ook hard werken en echt willen, krijgen misschien een kans om hogerop te komen. ‘Live your dream!’, oftewel ‘je dromen naleven’, is dus eigenlijk alleen weg gelegd voor de sterkste, slimste en hardst werkende. Voor de rest van de mensen en kinderen hier heeft het weinig betekenis, omdat ze hier dus simpelweg de kans niet toe krijgen. Meer dan ooit besef ik me dat ik het grote GELUK heb, dat ik die KANS wel krijg! Ik voel me dan ook verplicht aan mijn medemens hier, mijn hart te volgen, al mijn kansen met beide handen te grijpen en er alles uit te halen wat erin zit, zonder me teveel bezig te houden met de dag van morgen en me zorgen te maken over wat er komen gaat. Leven, werken en genieten in het NU!

Toch is dit makkelijker gezegd dan gedaan, want ik sta er ook al elke dag bij stil dat ik dit leven hier, over niet zo’n lange tijd meer, vaarwel moet zeggen. Dit leven houdt heel veel grote en kleine dingen in, maar vooral het afscheid van de mensen, die me zoveel hebben gegeven en geleerd deze afgelopen maanden, gaat me zwaar vallen. Ik probeer me er mentaal en emotioneel al op voor te bereiden, maar dat schiet niet echt op. Ik heb deze mensen en met name de kinderen van dag 1 in mijn hart gesloten, dus ook al probeer ik me los te maken van dit alles, het lukt me waarschijnlijk niet eens meer om afstand te nemen. Het lastige is ook dat werk en privé hier constant zo door elkaar lopen, waardoor er eigenlijk nooit sprake heeft kunnen zijn van ‘professionele afstand houden’. Mijn werk is ook mijn tweede familie geworden, waar ik me echt aan heb gehecht. Feit is dat er straks letterlijk een grote afstand zit tussen mij en mijn familie hier en dat ik niet weet wanneer ik ze ooit nog zal gaan zien. Wat een ellende, want dat betekent een groot GEMIS! L Daarnaast zal er in Nederland, net als van het begin tot aan het einde hier, wel weer behoorlijk wat aanpassingsvermogen van me gevraagd worden, alleen in tegenovergestelde richting. Zo’n 360 graden draaien, denk ik. Ik probeer me het al in te beelden, voor te stellen en me voor te bereiden op alles wat me gaat overspoelen (cultuurshock?), maar het is allemaal niet van te voren te overzien, dus waarschijnlijk ook niet mogelijk om me voor te bereiden op wat komen gaat. Dus geef ik me maar weer over aan het leven en zie ik wel wat en waar het me brengt…. Go with the flow!!

Maar ik zie gelukkig ook wel de voordelen van mijn terugkeer naar Nederland. Natuurlijk ook vooral vanwege de mensen, mijn eerste familie en vrienden op nr. 1, het eten op nr. 2 en de gezelligheid (uitgaansgelegenheden) en comfort (stromend water en goed matras) op nr. 3. Voor de rest moet ik eerlijk toegeven dat ik weinig mis van het ‘gewone’ leven in Nederland. Ik zal het de eerste week wel heerlijk vinden dat alles weer ‘gewoon’ en ‘hetzelfde’ is, maar wat dan? Ik heb me voorgenomen naast mijn droom ook het besef van mijn rijkdom mee terug te nemen naar Nederland en extra dankbaar te zijn voor alles en i.p.v. 100%, 200% te genieten van alle luxe, comfort en mogelijkheden, die we daar hebben……Ik zie het allemaal al voor me; schransend aan de Kersttafel, lopend en kopend door de winkelstraat en supermarkt, liggend in mijn tweepersoonsbed met goed matras of op de bank voor de t.v., dansend en drinkend in de kroeg of disco, rijdend in de auto of op de fiets over goede wegen en noem maar op……Maar ik weet; ook dat is zo relatief en went weer zo snel!

Wat altijd zal blijven is de trots, die ik voel en bewondering, die ik heb voor de mensen en kinderen, die zich hier door vooral heel hard werken en vervuld met hoop en geloof, een weg door de armoede en corruptie weten te banen om uiteindelijk een ECHT verschil te maken! Zoals de jongeren bijvoorbeeld, die net geslaagd zijn aan Junior High School bij ons op school. Dit is geen gemakkelijke opgave en niet te vergelijken met examens doen in Nederland. Redenen hiervoor zijn; gebrek aan support van familie (door afwezigheid of gebrek aan inzicht van het belang van onderwijs), slechte voorbereiding (slecht onderwijs door ongeschoolde leerkrachten), werkomstandigheden (geluidsoverlast, oud meubilair, tekort aan eten en drinken), onbetrouwbare organisatie en (daar komt ie weer!…) corruptie (in de examencommissie) door streng beoordelen, waardoor het merendeel van alle scholen is gezakt dit jaar. Maar niet iedereen gelukkig! Zij grijpen die ene kans, die voorbij komt, die ze hopelijk verder brengt naar een beter bestaan. En ik ben blij dat ons geld (er is al 2500,- EURO verzameld! Super bedankt en we gaan nog ff door….) hun daar even mee op weg helpt, bijvoorbeeld door hun 1e studiejaar aan Senior Secondary School te sponsoren. Maar wat als die sponsoring er het 2e jaar niet meer is? Of wanneer je de tekstboeken voor alle kinderen in het weeshuis in Junior Secondary School betaald en er dan geen geld meer over blijkt te zijn voor schriften en pennen. Kunnen ze nog niks! Of als het schoolgeld en extra kosten voor de boarding faciliteiten voor de huidige Senior studenten (4 in aantal) met veel pijn en moeite bij elkaar geschraapt is en daarna blijkt dat er ook nog nieuwe tekstboeken aangeschaft moeten worden. Wat dan? Ondertussen wordt het nieuwe schoolgebouw eindelijk in gebruik genomen en zijn er allemaal onvoorziene uitgaven, waar in de begroting geen rekening mee is gehouden en blijven de elektriciteit-/en waterrekeningen etc. zich opstapelen. Tja, dit is de realiteit van elke dag! Elke keer komt het constante en hardnekkige probleem van GELDGEBREK weer om de hoek kijken. Ondertussen denkt iedereen (in de communitie) dat er geld in het project zit, omdat ik en andere Yevu’s met mij, hier met onze blanke huidskleur rondlopen. En wanneer je dan verkondigd dat je geen geld hebt, omdat je hier al 9 maanden zit zonder iets te verdienen en het sponsorgeld (wat je niet uit je eigen zak hebt gehaald, want daar zit niks in!) op is na de zoveelste donatie, kunnen ze alleen maar hard lachen. Ze denken werkelijk dat je een goede grap maakt, want de perceptie is hier nu eenmaal dat een witte ALTIJD geld heeft en RIJK is. Niet dus! Maar dit is met name een groot probleem en tevens uitdaging voor David, want er is geen enkele structurele sponsoring voor het project (op het lage salaris van de kok na). Er zou er allang meer geschoold personeel aangenomen moeten zijn, voor verschillende onopgevulde functies in project, maar in dit geval is er ook weer geen geld om deze mensen van een structureel inkomen te voorzien. Het zelfvoorzienend maken van het project, wat continuïteit biedt en versterking geeft, is de beste optie en uitkomst voor dit probleem. Enn…. de ideeën liggen er, maar daar is weer veel investeringsgeld voor nodig! David wringt zich werkelijk in alle bochten en wegen en weet elke keer weer ergens een regeling te treffen (de veel geoefende bedeltechniek lijkt hier nog steeds te werken) of geld vandaan te toveren. Helaas wordt het ene gat met het andere gat gevuld, maar dit is Ghanees financieel beleid, waar geen vinger op te leggen valt. Dit bemoeilijkt weer het vinden van een structurele sponsor, want de samenwerking is dan alleen gebaseerd op vertrouwen i.p.v. op transparantie. Het is wel duidelijk dat de tekorten, alleen maar groter worden en de zorgen en problemen zich opstapelen. Dit maakt het ‘armoedecirkeltje’ wel mooi rond en geeft goed weer dat het elke dag gaat om overleven en hoe moeilijk het is om je hier een weg uit de armoede te vechten. Maar er wordt niet opgegeven en gewoon keihard doorgewerkt!!

Enkele van David’s veelgehoorde en hoopgevende uitspraken; ‘Oohh my lord, we are ALIVE!’…. ‘I deal with my God!’…..‘With GOD everything is possible!’…. ‘We are ON!’…. ‘ We are moving!’….

OPROEP:

Het mag duidelijk zijn dat er op alle gebieden geld nodig is om dit weeshuis en deze school in Klikor, Ghana staande te houden. Alvast vooruitkijkend op de Kerst, vraag ik daarom aan iedereen die werkt op een school of iemand kent, die op een school werkt, dit project aan te dragen als ‘goed doel’ voor de opbrengst van een Kerstmarkt/-actie. Thanks again! Akpe ka ka!! Alle goeds, warmte en kracht uit Ghana gewenst!

Veel liefs, Noor

This entry was posted in 2009. Bookmark the permalink.

Comments are closed.